Ukratko: ultrazvuk urotrakta je bezbolan pregled bez jonizujućeg zračenja kojim se ultrazvučnom sondom prikazuje stanje bubrega, uretera i mokraćne bešike, a uz njega se mjeri i rezidualni urin — količina mokraće koja zaostane u bešici nakon mokrenja. Radi se kod poremećaja mokrenja (bolovi i peckanje, otežano ili nepotpuno mokrenje), učestalih i komplikovanih infekcija mokraćnog sistema, sumnje na kamence, ciste ili tumore, te kod muškaraca kod problema sa prostatom. Bezbjedan je za djecu i trudnice i može se ponavljati. Pregled se obično radi nakon kliničkog pregleda i laboratorijskih analiza krvi i urina; rezidualni urin se mjeri tako što se volumen mokraće u bešici izmjeri nakon mokrenja.
Urinarni sistem (urotrakt) se sastoji od bubrega, uretera, mokraćne bešike i uretre, koji zajedno imaju zadatak da održavaju ravnotežu tečnosti u tijelu i filtriraju toksične materije iz krvi. Tijelo uzima potrebne materije iz hrane i u crijevnom traktu ih pretvara u metabolite. Nakon što tijelo uzme materije koje su mu potrebne, otpadni proizvodi ostaju u crijevima i metabolišu se putem krvi. Krv se filtrira u bubrezima gdje se stvara urin. Bubrezi i urinarni sistem održavaju ravnotežu metabolita poput kalijuma, natrijuma i vode te uklanjaju sve vrste toksina iz organizma.
Ultrazvuk struktura urotrakta je bezbolan pregled kod kojeg se uz pomoć ultrazvučne sonde i visokofrekventnih ultrazvučnih talasa prikazuje stanje bubrega, uterera i mokraćne bešike.
Ultrazvuk bubrega može pokazati da li su bubrezi na pravom mjestu, imaju li zastoj u protoku urina, postoji li opasnost od formiranja bubrežnih kamenaca ili pojave tumora i slično, dok ultrazvuk mokraćne bešike može dati informacije o zidu bešike, divertikulama (vrećastim proširenjima zida) bešike, kamencima u bešici i velikim tumorima u bešici.
Kada se radi ultrazvuka urotrakta?
UZV pregled urotrakta se radi nakon kliničkog pregleda i laboratorijskih analiza krvi i urina. UZV pregled ne koristi jonizujuće zračenje te je bezbjedan za djecu i trudnice! To je bezbolna metoda koja se može ponavljati i više puta u toku dana.
Ultrazvuk je nekada potrebno uraditi kod novorođenčadi i male djece kod sumnje na:
- urođene anomalije mokraćnog sistema,
- vezikoureteralnog refluksa kod male djece,
- hidronefroze ili blokade protoka urina kod novorođenčadi.
Kod odraslih se radi u slučaju:
- poremećaja mokrenja poput bolova i peckanja,
- zamućenog izgleda mokraće,
- pojave edema (otečenosti nogu ili ruku),
- sumnje na ciste ili tumore,
- sumnje na prisustvo bubrežnih kamenaca,
- komplikovanih infekcija urinarnog trakta i dr.
Šta je rezidualni urin?
Ukoliko pacijent tokom mokrenja primijeti da otežano mokri i da ne izmokri sav urin iz mokraćne bešike, potrebno je da se u toku ultrazvučnog pregleda izmjeri rezidualni urin tj. da procijeni koja je to količina urina zaostala u bešici nakon potpunog pražnjenja (mokrenja). Ako mjerenje rezidualnog urina pokaže da ostaje previše mokraće u bešici, to može biti znak postojanja infekcije, mehaničke opstrukcije protoka urina, disfunkcije mokraćne bešike ili kod muškaraca često upućuje na uvećanja prostate.
Kako se mjeri rezidualni urin?
Rezidualni urin se najlakše mjeri pomoću ultrazvučne sonde. Radilog nakon mokrenja mjeri volumen zaostalog urina u bešici tj. preostalu količinu urina koja nije izlučena nakon mokrenja. Pored ove metode može da se radi mjerenje zaostalog urina nakon plasiranja urinarnog katetara, ali to je invazivna metoda koja se ne radi rutinski.
Često postavljana pitanja
Šta je rezidualni urin i zašto se mjeri?
Rezidualni urin je količina mokraće koja zaostane u mokraćnoj bešici nakon mokrenja. Mjeri se ultrazvučnom sondom odmah nakon mokrenja, a previše zaostalog urina može upućivati na infekciju, mehaničku opstrukciju protoka urina, disfunkciju bešike ili, kod muškaraca, na uvećanje prostate.
Kako se pripremiti za pregled urotrakta?
Pregled se obično radi nakon kliničkog pregleda i laboratorijskih analiza krvi i urina. Za mjerenje rezidualnog urina volumen zaostale mokraće se izmjeri nakon mokrenja, pa će vas radiolog uputiti kada da ispraznite bešiku tokom pregleda.
Kada je potreban ovaj pregled?
Radi se kod poremećaja mokrenja (bolovi, peckanje, otežano ili nepotpuno mokrenje), zamućene mokraće, otoka, sumnje na kamence, ciste ili tumore i kod komplikovanih infekcija urinarnog trakta. Kod djece se radi kod sumnje na urođene anomalije, refluks ili hidronefrozu, a kod muškaraca i kod problema sa prostatom.
Da li je pregled bolan?
Ne. Ultrazvuk urotrakta je bezbolna metoda koja ne koristi jonizujuće zračenje, pa je bezbjedan za djecu i trudnice i može se ponavljati i više puta u toku dana.